CEL BADANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO

We wszystkich dziedzinach, w których mamy niedostateczne informacje na temat stanu zdrowia populacji na różnych szczeb­lach: zakładu pracy, określonej gałęzi produkcji, na terenie woje­wództwa, kraju, a nawet całych kontynentów — udekamy się do badań epidemiologicznych. Celem badania epidemiologicznego jest uzyskanie, w opardu o    zebrany materiał, szeregu statystycznych zależnośd pomiędzy jednostką chorobową (lub jakimś zjawiskiem biologicznym) i ce­chą lub zespołem cech populacji poszczególnych osób oraz czyn­ników środowiska.

WSPÓŁCZESNA EPIDEMIOLOGIA

Współczesna epidemiologia nawiązuje więc do profilaktyki, łączy się ściśle ze wszystkimi naukami medycznymi, z medycyną kliniczną, higieną i organizacją ochrony zdrowia.W wielu krajach trwają badania nad znalezieniem paramet­rów obrazujących wszechstronnie zachodzące w badanej populacji zjawiska dotyczące zdrowia, bowiem —jak wspomniano — dla prawidłowego programu zdrowotnego i profilaktyki musimy po­siadać dokładną znajomość stanu zdrowia ludnośd, jej warunków żyda i pracy. W opardu o tę znajomość stanie się możliwe zapo­bieganie szkodom biologicznym, jakie ponosi badana populacja.

NIEZDOLNOŚĆ DO PRACY

Zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy są równocześnie podstawą sprawozdawczości prowadzonej przez zakład pracy, jak również podstawą wypłaty świadczeń z tytułu ubezpieczeń. Przy analizie absencji chorobowej należy rozpatrzyć szereg czynników ogólnych, jak: ocenę środowiska pracy (szkodliwości produkcji mają zasadniczy wpływ na kształtowanie się zdrowot­ności załogi), wiek, płeć, warunki socjalno-bytowe, zatrudnienie inwalidów i przewlekle chorych, wreszcie stan opieki zdrowotnej. Czynniki te mają duży wpływ na absencję chorobową.

OCHRONA I OSZCZĘDNOŚĆ

Pierwsza reguła – ochrona i oszczędność, oznacza, że należy skończyć z nadmierną rozrzutnością i przesadą, czasem wręcz bezmyślnością konsumpcyjną, czyli pora, byśmy się stali konsumentami świadomymi. Wymaga to zastanowienia się, chwili refleksji przy zakupach. Kupować to, co rzeczywiście jest potrzebne, i to raczej rzeczy trwałe, nadające się do użytku przez długi czas. Jednorazowe płaszcze od deszczu czy plastikowe sztućce przegrywają wobec podobnych przedmiotów nadających się do wielokrotnego użytku. Oszczędność to również używanie zasobów w sposób wydajny. Zważywszy że dziś na świecie trwoni się przeciętnie 50% wyprodukowanej energii, jest o co zawalczyć!

PRAWO WYBORU

Mamy prawo wyboru – a jak wiadomo, niewiedza nie jest okolicznością łagodzącą.Do poważniejszych działań chroniących środowisko można zaliczyć działania obejmujące też naszą aktywność społeczną i obywatelską; Bardzo często dane nam prawnie możliwości wpływu na decyzje dotyczące środowis­ka są nie wykorzystywane. Na przykład o sposobie zagospodarowania przestrzennego swojej okolicy – o przeznaczeniu terenu na różne, czasem niezgodne z naszym poczuciem ekologicznej hierarchii cele, takie jak np. powstanie ciągu sklepów zamiast parku czy regulacja ulic nie uwzględniająca istniejących pasów zieleni – mogą decydować wszyscy mieszkańcy.

TORBY NA ZAKUPY

Zresztą opakowania to osobny rozdział – po latach towarów podawanych byle jak (pierniczki w opakowaniach do śledzi z etykietkami zastępczymi) dużą radość sprawiają piękne pudełka, gustowne paczuszki i ozdobne papiery pakowe. Jednak po chwili radości trafiają one do kosza, zwiększając ilość śmieci i zmniejszając liczbę drzew (wyciętych do produkcji papieru). Należy więc wyważyć proporcję między przyjemnościami estetycznymi a marnotraw­stwem. Jeden z piosenkarzy, który śpiewał ekologiczne protest-songi, został mocno skrytykowany za niekonsekwencję, gdy jego nowy album z płytami został opakowany w przesadną ilość luksusowego papieru. Podobnie wygląda sprawa plastikowych toreb na zakupy.

Na wakacje dla każdego coś innego

W dzisiejszych czasach mamy bardzo dużo możliwości spędzania czasu podczas urlopu. Pomijając osoby, które leniwie spędzają ten czas w domu przed telewizorem lub na plaży, pozostali urlopowicze poszukują najciekawszych, a przy tym również w miarę tanich ofert biur podróży. Wiele osób decyduje się na niedaleką podróż, jedynie nad polskie morze czy też w nasze piękne góry. Inni nie chcą wydawać pieniędzy na spędzanie urlopu we własnym kraju i za niewiele większe pieniądze wyjeżdżają za granicę. Są też osoby wymagające, które nie chcą marnować czasu na leżenie plackiem na plaży czy chodzenie po sklepach. Dla takich osób przeznaczone są specjalne oferty. Mamy tu do wyboru wczasy w gospodarstwach agroturystycznych, gdzie poznaje się od podszewki życie na wsi. Dla innych przyszykowane są specjalne wyjazdy sportowe, gdzie każdego dnia jest czas na trening. Dla młodych osób organizowane są obozy językowe, najczęściej za granicą. Osoby starsze chętnie wybierają się na pielgrzymki objazdowe, podczas których zwiedzają kościoły i inne miejsca religijnego kultu.

Bardzo modne wyjazdy agroturystyczne

Co roku w Polsce coraz większą popularnością cieszy się agroturystyka. Turyści wypoczywają na wsi, blisko natury, bez luksusów, bardzo ekologicznie. We współczesnym świecie wszystko odbywa się bardzo szybko. Człowiek nie ma czasu na odpoczynek, jest ciągle w biegu. Życie w mieście jest stresujące i często nie zdrowe. Stąd powstała idea agroturystyki. Ludzie z miast wyjeżdżają na wieś i sięgają do swoich korzeni. Najlepsze są te agro gospodarstwa, które oferują coś ciekawego swoim gościom. Może być to na przykład łowienie ryb w pobliskim stawie czy organizowanie kuligu. Ważne jest by agro gospodarstwa oferowały swoim gościom produkty ekologiczne, najlepiej własnej produkcji. Własno wyprodukowane sery, mleko prosto od krowy, domowe przetwory, świeżo upieczony chleb, świeże masło, miód. Owoce z sadów i warzywa z ogródka. W agroturystyce ważne jest by było swojsko i naturalnie. Turystyka, który decyduje się na taką formę odpoczynku pragnie spokoju, relaksu i odcięcia się od szarej codzienności.

Turystyka jest inwestowaniem w siebie i warto o tym pamiętać

W dzisiejszym świecie ludzie są niezwykle ciekawi świata, który ich otacza, stąd to ogromne zainteresowanie turystyką, ale też i rozwinięcie się kanałów przyrodniczych, podróżniczych i cywilizacyjnych. Ludziom znudziła się fikcja jaką pokazuje telewizja. Obecnie niemal każdy chce wiedzieć jak to naprawdę jest z naszym światem, jak on rzeczywiście wygląda. W dzisiejszym świecie niestety ale ludzie nie powinni być ograniczani cenami. Chociaż przez ostatnie kilka lat i to się zmieniło na korzyść. Coraz więcej ludzi podróżuje, coraz więcej ludzi chce się uczyć więcej o tym świecie i coraz mniej za to płaci. Poznawanie nowych miejsc jest niezwykle rozwijające dlatego też warto jest w to inwestować. Celowo zostało tutaj użyte słowo ‘inwestować’ ponieważ wydając pieniądze na turystykę, podróże czy też poznawanie nowych miejsc to właśnie jest inwestowanie w siebie, a nie jak wielu uważa marnowanie swoich oszczędności. Życie mamy tylko jedno dlatego warto jest go nie zmarnować. Przede wszystkim trzeba zachować umiar i równowagę wtedy z pewnością wszystko się uda.

Tanie noclegi? Nie w sezonie turystycznym

Możesz być pewien, że organizując wyjazd wakacyjny w czasie trwania sezonu nie zdziałasz wiele jeżeli chodzi o zapewnienie sobie bardzo taniego noclegu. Nie ma szans w sezonie turystycznym na to, abyś zapewnił sobie tani nocleg. Tak już w Polsce bywa, że nawet za niską jakość obsługi właściciele pensjonatów cenią się niesamowicie, dlatego nie licz na żadną cenową litość. Jedyną szansą są zakupy grupowe, ale te coraz rzadziej oferują naprawdę dobre rozwiązania. Musisz mocno się zastanowić nad wyjazdem na wakacje, ponieważ jeżeli obudzisz się zbyt późno przegapisz szansę na dobry wyjazd. Jeżeli jednak stracisz swoją szansę nie martw się. Zawsze znajdziesz jakąś ofertę w biurze podróży, chociaż to będzie cię kosztowało stosunkowo więcej. Pamiętaj, że sezon wakacyjny obfituje w drożynę, dlatego racjonalnym wyjściem czasami jest wyjazd poza sezonem. Przemyśl to zagadnienie, a być może znajdziesz w nim swoją szansę na sukces. Podsumowując z reguły nawet w najgorszych lokalach jest bardzo drogo w środku sezonu turystycznego. Aby zapewnić sobie spokój ducha musisz koniecznie mieć plan urlopu na długo przed ostatecznym wyjazdem. To w zasadzie punkt obowiązkowy.

PRZY WIELU CHOROBACH

  • Przy wielu chorobach zawodowych rzeczywiście można mówić o    wyłącznym lub prawie wyłącznym działaniu szkodliwości pracy, ale przy niektórych chorobach wyłączność ta jest względna, trud­na, a czasem wręcz niemożliwa do ustalenia. Objawy niektórych zatruć zawodowych i niezawodowych mogą być bardzo zbliżone, a nie zawsze uda się sprawę precyzyjnie określić badaniem tok­sykologicznym. Zawodowe uszkodzenie słuchu jest z reguły na­stępstwem działania hałasu przemysłowego, ale i w jakiejś mierze do wystąpienia objawów chorobowych może przyczynić się hałas poza miejscem pracy oraz przebycie pewnych niezawodowych schorzeń.

POMIJANIE PRZEPISÓW

Pomijanie tych przepisów sprowadziłoby rozważania o chorobach zawodowych na błędne tory. Zresztą obok chorób zawodowych o uświęconej tradycji, jak pylica, czy zatrucia — są choroby zawodowe, które przed kilku laty nimi nie były, np. choroba wibracyjna, trwałe uszkodzenie centralnego układu nerwowego lub krwiotwórczego, wywołane mikrofalami itd. Choroby stają się zawodowymi z chwilą uznania ich za takie przepisami obowiązującymi w danym kraju; ale i pierwszy człon definicji choroby zawodowej budzi pewne wątpli­wości. Niektórzy autorzy uważają, że choroba zawodowa musi być wyłącznym następstwem działania szkodliwości pracy.

Z ANALIZY DANYCH

Z analizy danych z roku 1989 wynika, że u mężczyzn najwięk­szy odsetek zgonów na nowotwory złośliwe stanowiły nowotwory złośliwe płuc (34.3%), żołądka (11,7%), gruczołu krokowego (5,0%), odbytnicy (4,2%) i trzustki (4,1%). U kobiet zaś najczęst­szą przyczyną zgonów na nowotwory złośliwe były nowotwory złośliwe sutka (13.4%), żołądka (8.9%), płuc (8.6%) i szyjki mad- cy (8%). Należałoby w tym miejscu podkreślić przyrost zagrożenia no­wotworami złośliwymi, uznanymi za zależne od tytoniu (drogi oddechowe, a zwłaszcza płuca). Wzrost ten jest szczególnie cha­rakterystyczny w populacji mężczyzn, ale zagrożenie nowotwora­mi płuc również u kobiet wykazuje znaczne tempo wzrostu.

NAJWIĘCEJ ZGONÓW

Przedętne dalsze trwanie żyda obrazuje tabela 1 z Rocznika Statystycznego z 1988 r. Tabela 2 z kold obrazuje przyczyny zgonów w Polsce. Wska­zuje ona, iż najwięcej zgonów notuje się z powodu chorób układu krążenia (472.3 na 100.000 ludnośd) oraz nowotworów złośliwych (184.2) W zakresie chorób krążenia liczba zgonów wykazuje od szere­gu lat wzrost. Choroby te i związaną z nimi umieralność łączy się w sposób zdecydowany z niekorzystnymi przejawami cywilizacji —   nerwowowść i trudnośd żyda, pośpiech, niekorzystne warunki pracy.

UZYSKANE DANE

Wskaźnik specyficzny, określający stosunek liczby dni nie­zdolności do pracy z powodu danej jednostki chorobowej do liczby zatrudnionych w danym okresie sprawozdawczym.Uzyskane w ten sposób dane porównuje się z danymi analogi­cznego okresu roku ubiegłego. Dane dotyczące absencji chorobo­wej należy porównać także z danymi o absencji w innych za­kładach pracy tej samej branży w województwie, ewentualnie z danymi ogólnopolskimi. Zarówno na podstawie spontanicznej zgłaszalności pacjentów, jak i badań profilaktycznych pracowników, zatrudnionych na sta­nowiskach szkodliwych i uciążliwych, zebrać można szereg cen­nych spostrzeżeń.

DLA UZYSKANIA DANYCH

Zestawienie zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy pozwala lekarzowi ocenić zgłaszalność pacjentów w placówce służby zdrowia, poziom i strukturę absencji, urazowość i wypad­kowość. Zasadnicze znaczenie ma tutaj podstawowa informacja, a mianowicie liczba dni niezdolności do pracy z powodu choroby, określana wskaźnikiem absencji chorobowej. liczba  dni niezdolności  do pracy x 100 do liczba dni kalendarzowych x liczba zatrudnionych. Dla uzyskania danych charakteryzujących absencję z powodu określonych schorzeń lub grup chorobowych obliczamy:wskaźnik struktury, czyli procentowy udział danej jedno­stki w absencji chorobowej.

WYPADKOWA RÓŻNYCH CZYNNIKÓW

Absenqa chorobowa jest oczywiście wypadkową różnych czyn­ników biologicznych i . ekonomicznych, jednakie wymienione czynniki posiadają również poważny wpływ na kształtowanie się stanu zdrowotnego. Materiałem źródłowym do analizy absencji chorobowej są zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy. Z materiałów tych uzyskuje się informacje o całkowitym czasie nie przepraco­wanym, a więc nie tylko z powodu absencji chorobowej i wypad­kowej, ale tatrie z powodu zwolnień z tytułu opieki, kwarantanny, urlopów macierzyńskich i zwolnień dla matek karmiących oraz innych nieobecności usprawiedliwionych i nie usprawiedliwionych.